1990 جىل. عاسىردىڭ سوڭعى پاراقتارى اۋدارىلىپ, جاڭا داۋىرگە بەت الا باستاعان شاق. الەۋمەتتىك قۇرىلىستىڭ الەمەت وزگەرۋىنە بىرەر جىلداي ۋاقىت قالدى. بەينە ءبىر قىل كوپىر دەرسىز بۇل ۋاقىتتى. الايدا وسى قىلكوپىردەن بىراز ادام مۇزعا ايداعان تۇيەدەي شاتقاياقتاپ وتكەنى بەلگىلى. ويتكەنى توستاعان ورنىنا ستاقان, شالاپ ورنىنا شاراپ اۋىستى.
البەتتە, بۇرىنعى «سوتسياليستىك قازاقستان» قوعامنىڭ بۇل قۇبىلىسىن قاتاڭ سىنعا الادى. وقىرماندى ويلانۋعا شاقىرىپ, تەنتەك سۋدان تەزىرەك قۇتىلۋعا ءۇن قوسادى. ءدال وسى كۇنى, 18 قىركۇيەك باس رەداكتور شەرحان مۇرتازاەۆتىڭ قولىمەن دۇيسەن يمانبەكوۆتىڭ «ويلانايىقشى, اعايىن» اتتى ماتەريالى «رەداكتسياعا حات» ايدارىمەن ەل نازارىنا جاريالانادى. اۆتور ماقالا سوڭىندا ءتيىستى قالاماقىسىن شىعىس قازاقستانداعى ءزىلزالادان زارداپ شەككەندەرگە كومەك رەتىندە اۋدارۋدى سۇرايدى. ماقالانىڭ ءماتىنىن قايتا تەرىپ, نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز, ءازيز وقىرمان:
ويلانايىقشى, اعايىن
ايتايىن دەگەنىم – اراق ماسەلەسى. قازىرگى زاماندا وسى ىشىمدىكسىز وتەتىن وتىرىستار جوق دەسە دە بولعانداي. ارينە, قۋانىشقا ءبارىمىز دە ورتاقپىز عوي. ايتسە دە, ءىشىپ الىپ كوشەدە قىزۋ «ەسەپ ايىرىسىپ» جاتقاندارى, سەنبى, جەكسەنبى كۇندەرى مەن مەيرام كەزدەرىندە, جالاقى العان ساتتەردە سىلقيا تويعانعا ءماز بولاتىنداردى كورگەندە ەرىكسىز قىنجىلاسىڭ. مۇنداي جاعدايدا اسىرەسە جاس بۇلدىرشىندەر قانداي ءتالىمدى تاربيە الماق؟
ءۇي يەسىنىڭ اراق ىشكەن كۇنى سول شاڭىراقتا اتا مەن انانىڭ, بالانىڭ كوز جاسى توگىلەتىن ازاپتى كۇن. ارينە, ازىرگە ولشەپ قانا ءىشىپ, ءۇنسىز جۇرەتىن «زالالسىزدار» دا بار. بىراق بۇل ازىرگە عانا سونداي. سەبەبى, وسى قارقىنىمىزدان تانباساق, حالىق كەلەشەگى, ۇرپاق كەلەشەگى كۇڭگىرت بولماعى تالاسسىز.
وسى ءبىر كەسەل قانشاما ازاماتتارىمىزدىڭ ومىردەن ءوتىپ, قانشاسىن قور قىلدى؟ ءبىزدىڭ كوپتەگەن قانداستارىمىز شەت ەلدەردە تۇرادى. سولار شالعاي جۇرسە دە حالقىمىزدىڭ سالت-ءداستۇرىن كىر شالدىرماي ۇستايدى ەكەن. وزدەرىن ىشىمدىك اتاۋلىدان اۋلاقتاۋعا ۇمتىلاتىندارى ريزا ەتەدi. قادىرلى قوناعى كەلسە, اراق-شاراپسىز-اق كوڭىلىن تابادى. دەمەك, ماسەلە داستارقانعا مىندەتتى تۇردە ىشىمدىك قويۋدا ەمەس, ماسەلە ءبىزدىڭ رۋحاني ازا باستاعان سانامىزدى ەمدەۋدە جاتىر. جۋىردا تۇركيادان كەلگەن باۋىرىمىز مۇستافا وزتۇرىك تەلەديدار ارقىلى سويلەگەندە بىزدەگى وسى جاعدايدى قىنجىلا ايتتى. بۇل جانى اشيتىن ازاماتتىڭ, جىلاتىپ ايتقان ءسوزى دەپ ءتۇسىنۋىمىز كەرەك.
وكىنىشكە وراي, ءبىزدىڭ جايىمىز باياعىداي. ىشىمدىك ءىشىپ ورلەپ, دەرت دەندەپ, ۇرپاقتار ۋلانىپ بارادى. اعايىندار-اۋ, ىشىمدىك حالقىمىزعا جات قۇبىلىس قوي! ءبىز تۋىسقان اۋعان, تۇرىك, تۇرىكمەن حالىقتارىمەن داستۇرلەرىمىز جاقىن, ءدىنىمىز ورتاق جۇرتپىز. بىراق ولار ىشىمدىك اتاۋلىنى ۇستامايدى. ەندەشە, ءبىز نەگە ۇمىت بولعان اسىل قاسيەتتەرىمىزدى قايتا جاڭعىرتپايمىز؟ اعا-ءىنى بولىپ نەگە وسىنداي ىشىمدىكتەردەن بويىمىزدى اۋلاق سالمايمىز؟ نەگە ءبىر-ءبىرىمىزدىڭ قۋانىشىمىزدى ىشىمدىكسىز, ءان ايتىپ, بي بيلەپ, كۇي تارتىپ وتكىزبەيمىز؟ قازاقتىڭ مەيرامدارى ءتۇرلى ۇلتتىق ويىنداردان كەندە ەمەس ەدى عوي...
ويلانايىقشى, بالكىم, ءالى دە كەش ەمەس شىعار؟..
دۇيسەن يمانبەكوۆ
تالدىقورعان وبلىسى,
اقسۋ اۋدانى,
«دىڭگەك» سوۆحوزى.
